Ο επαρκής χρονικά και ποιότικός ύπνος σχετίζεται άμεσα με την ομαλή λειτουργία του οργγανισμού μας. Πόσες ώρες ύπνου είναι αρκετές;  Είναι η έλλειψη ύπνου επιβλαβής για την υγεία μας;

ΥΠΝΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

Ο επαρκής χρονικά και ποιότικός ύπνος σχετίζεται άμεσα με την ομαλή λειτουργία του οργγανισμού μας. Είναι απαραίτητος, μαζί με το φαγητό, το νερό αλλά και το οξυγόνο προκειμένου να επιβιώσουμε. Γι’αυτό άλλωστε και του αφιερώνουμε και το 1/3 των ωρών της ζωής μας. Ωστόσο, οι υποκείμενοι μηχανισμοί αλλά και οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις του δεν έχουν πλήρως κατανοηθεί. Παράλληλα, αξίζει να σημειωθεί πόσο τόσο ο αριθμός των ωρών ανάπαυσης όσο και η ποιότητα του ύπνου φαίνεται πως επηρεάζονται από μια ποικιλία πολιτισμικών, κοινωνικών, ψυχολογικών, συμπεριφορικών, παθοφυσιολογικών και παριβαλλοντικών παραγόντων, αναδεικνύοντας παράλληλα τις αλλεπάλληλες αλλαγές στη σύγχρονη κοινωνία.

Πόσες ώρες ύπνου είναι αρκετές;

Οι επαρκείς ώρες ύπνου ποικίλουν ανάλογα με την ηλικία, τη γενετική προδιάθεση, τις καθημερινές δραστηριότητες αλλά και την ποιότητα του ύπνου. Σύμφωνα με το Αμερικάνικο Εθνικό Ίδρυμα για τον Ύπνο (NationalSleepFoundation - NSF) οι ενήλικες χρειάζονται κατά μεσό όρο 7-9 ώρες ύπνο ημερησίως, ενώ αναφορικά με τα παιδιά οι προτεινόμενες ώρες ανάπαυσης ξεκινούν από 14-17 ώρες/ημέρα για τα βρέφη 0-3 μηνών και σταδιακά μειώνονται σε 10-13 και 9-11 ώρες ημερησίως για τα παιδιά προσχολικής (3-5 ετών) και σχολικής (6-13) ηλικίας αντίστοιχα(Εικόνα 1). Τέλος, 8-10 ώρες ύπνου ημερησίως φαίνεται πως είναι επαρκείς για τους εφήβους (14-17 ετών).    


Εικόνα 1: Προτεινόμενες ώρες ύπνου σε κάθε στάδιο της ζωής, Πηγή: NationalSleepFoundation

Είναι η έλλειψη ύπνου επιβλαβής για την υγεία μας;

Τις τελευταίες δεκαετίες, πληθώρα μελετών από όλο τον κόσμο έχουν ερευνήσει την επίδραση της μειωμένης διάρκειας του ύπνου στην υγεία, συσχετίζοντάς την με τη συνολική θνησιμότητα αλλά και μία πληθώρα προβλημάτων υγείας, τόσο στους ενήλικες όσος και στα παιδιά.

  • Μεταβολισμός: Οι ανεπαρκείς ώρες ύπνου σχετίζονται με μειωμένα επίπεδα λεπτίνης και αυξημένα επίπεδα γρελίνης, ορμόνες οι οποίες μεταξύ των άλλων ρυθμίζουν το αίσθημα του κορεσμού κααι της πείνας.
  • Καρδιαγγειακά νοσήματα: Ενήλικες που συστηματικά αναπαύονται 5 ή και λιγότερες ώρες καθημερινά φαίνεται πως παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. 
  • Υπέρταση: Οι ανεπαρκείς ώρες ύπνου σχετίζονται με αυξημένη αρτηριακή πίεση στους ενήλικες
  • Διαβήτης τύπου 2: Ο διαταραγμένος ύπνος, τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά, σχετίζεται με ινσουλινοάντισταση, γεγονός που οδηγεί σε διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 στους ενήλικες.
  • Παχυσαρκία: Οι ανεπαρκείς ώρες ύπνου σχετίζονται συστηματικά με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας τόσο στους ενήλικες όσο και στα παιδιά.
  • Αναπνευστικό σύστημα: Οι περιορισμένες ώρες ύπνου φαίνεται πως ευνοούν την εμφάνιση προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με το αναπνευστικό σύστημα (κρύωμα, γρίπη), επιδεινώνοντας παράλληλα τις ήδη υπάρχουσες διαταραχές του ανπανευστικού στους ενήλικες.
  • Κεντρικό Νευρικό Σύστημα: Οι ανεπαρκείς ώρες ύπνου έχει παρατηρηθεί πως «εξουθενώνουν» των εγκέφαλο επηρεάζοντας την ικανότητα συγκέντρωσης, τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη μνήμη, τη λήψη αποφάσεων αλλά και τη συνολική νοητική λειτουργία στους ενήλικες.
  • Σχολική απόδοση: Οι ανεπαρκείς ώρες ύπνου σε παιδιά και εφήβους φαίνεται πως σχετίζονται με μειωμένη σχολική απόδοση καθώς και προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο.  

Συμπερασματικά, ο ύπνος διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο αναφορικά με την υγεία, καθώς ο μη επαρκής ύπνος σχετίζεται με την ομαλή λειτουργία του οργανισμού, αποτελώντας παράλληλα έναν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση χρόνιων νοσημάτων.